آزمایش‌های مهم و پرکاربرد در تخصص گوارش و کبد

نه. کالپروتکتین بالا نشان می‌دهد احتمال التهاب در روده وجود دارد، اما علت آن را مشخص نمی‌کند. عفونت‌های گوارشی، بیماری‌های التهابی روده، بعضی داروها و شرایط دیگر می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.

پزشک این تست را در کنار علائمی مانند اسهال مداوم، درد شکم، خون در مدفوع، کاهش وزن و نتیجه‌های دیگر بررسی می‌کند. گاهی برای روشن‌شدن علت، کولونوسکوپی یا تصویربرداری لازم می‌شود.

سلیاک یک واکنش ایمنی به گلوتن است که می‌تواند به روده آسیب بزند و با علائمی مانند نفخ، اسهال، یبوست، کم‌خونی، ضعف، کاهش وزن یا رشد ناکافی همراه باشد. اما همه کسانی که پس از خوردن نان یا ماکارونی احساس ناراحتی دارند، به سلیاک مبتلا نیستند.

پیش از انجام آزمایش‌های سلیاک، نباید بدون نظر پزشک گلوتن را از رژیم غذایی حذف کنید. محدودکردن گلوتن پیش از نمونه‌گیری ممکن است باعث شود نتیجه آزمایش دقیق نباشد و مسیر تشخیص دشوار شود.

شل‌شدن مدفوع برای مدت کوتاه پس از مصرف بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها همیشه به معنی عفونت کلستریدیوم دیفیسیل نیست. اما اسهال شدید یا مکرر، تب، درد شکم، خون یا مخاط در مدفوع، ضعف شدید یا سابقه بستری اخیر می‌تواند باعث شود پزشک این تست را تجویز کند.

تست C. difficile باید روی نمونه مناسب مدفوع انجام شود و نتیجه آن باید با علائم بیمار تفسیر شود. مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال یا آنتی‌بیوتیک تازه، بدون ارزیابی پزشک، می‌تواند شرایط را پیچیده‌تر کند.

بالا بودن آنزیم‌های کبدی به‌تنهایی نام بیماری نیست. کبد چرب، داروها و مکمل‌ها، الکل، هپاتیت‌های ویروسی، انسداد صفراوی، بیماری‌های خودایمنی، اضافه‌وزن، دیابت و بعضی بیماری‌های عضلانی می‌توانند در تغییر آزمایش‌های کبد نقش داشته باشند.

متخصص گوارش به الگوی تغییرات LFT، داروهای مصرفی، سابقه بیماری، سونوگرافی و روند آزمایش‌های قبلی نگاه می‌کند. گاهی فقط پیگیری و اصلاح سبک زندگی لازم است و گاهی بررسی ویروسی، ایمنی یا تصویربرداری دقیق‌تر انجام می‌شود.

برای تفسیر هپاتیت B معمولاً یک نتیجه منفرد کافی نیست. HBsAg می‌تواند وجود عفونت را نشان دهد، HBsAb بیشتر با ایمنی مرتبط است و HBc Total اطلاعاتی درباره تماس قبلی یا فعلی با ویروس می‌دهد. HBeAg، HBeAb و HBV PCR نیز برای بررسی وضعیت فعالیت ویروس و روند درمان اهمیت پیدا می‌کنند.

ترکیب نتایج باید توسط پزشک تفسیر شود. ممکن است یک فرد نیاز به درمان داشته باشد، فردی دیگر فقط پیگیری شود و شخص دیگری نشان دهد که ایمنی ناشی از واکسن یا تماس قبلی دارد.

آزمایش آنتی‌بادی HCV نشان می‌دهد فرد در زمانی با ویروس تماس داشته است، اما برای اثبات وجود ویروس فعال باید آزمایش HCV PCR انجام شود. به همین علت، مثبت بودن آنتی‌بادی به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی به درمان نیست.

PCR به پزشک کمک می‌کند مشخص کند ویروس فعال وجود دارد یا نه و در صورت نیاز، درمان و پیگیری چگونه برنامه‌ریزی شود. حتی در صورت نداشتن علامت، نتیجه غیرطبیعی باید جدی پیگیری شود.

این تست‌ها جزء چکاپ معمول گوارش نیستند. پزشک زمانی به آن‌ها فکر می‌کند که الگوی آزمایش‌های کبدی، علائم بیمار یا بررسی‌های قبلی احتمال بیماری‌های خودایمنی کبد و مجاری صفراوی را مطرح کند.

مثبت بودن این آنتی‌بادی‌ها به‌تنهایی تشخیص را قطعی نمی‌کند. ممکن است برای رسیدن به نتیجه نهایی، تکرار آزمایش، تصویربرداری کبد و مجاری صفراوی یا در بعضی موارد نمونه‌برداری از کبد لازم باشد.

خیر. این نشانگرها به‌تنهایی ابزار تشخیص قطعی یا غربالگری عمومی سرطان نیستند. بعضی بیماری‌های خوش‌خیم، التهاب‌ها، بیماری‌های کبدی، سیگار و عوامل دیگر نیز می‌توانند باعث تغییر آن‌ها شوند.

پزشک از این آزمایش‌ها در یک زمینه مشخص استفاده می‌کند؛ برای مثال پیگیری یک بیماری شناخته‌شده، ارزیابی توده‌ای که در تصویربرداری دیده شده یا پایش پاسخ به درمان. نتیجه باید در کنار معاینه، آندوسکوپی، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا سایر بررسی‌ها تفسیر شود.

برای بیشتر آزمایش‌های مدفوع، آنتی‌بادی‌ها، CBC، CRP و هپاتیت‌ها ناشتایی لازم نیست. اما اگر هم‌زمان قند خون ناشتا، پنل متابولیک یا آزمایش‌های دیگری در نسخه وجود داشته باشد، ممکن است شرایط مراجعه تغییر کند.

فهرست داروها را همراه داشته باشید؛ به‌خصوص داروهای کاهش‌دهنده اسید معده، آنتی‌بیوتیک‌ها، مکمل آهن، داروهای ضدالتهاب، داروهای دیابت و داروهای گیاهی. درباره قطع یا ادامه آن‌ها فقط طبق توصیه پزشک عمل کنید.

بیشتر آزمایش‌های خون این صفحه، از جمله CBC، CRP، LFT، هپاتیت‌ها، آنتی‌بادی‌های سلیاک، فریتین، B12، فولات و تست‌های ایمنی، در شرایط مناسب با نمونه‌گیری در خانه یا محل کار قابل انجام هستند.

برای تست‌های مدفوع مانند کالپروتکتین و C. difficile، شیوه جمع‌آوری، ظرف مناسب و زمان تحویل نمونه اهمیت دارد. آندوسکوپی، کولونوسکوپی و نمونه‌برداری‌های تخصصی نیز فقط در مراکز درمانی انجام می‌شوند.

می‌توانید نتیجه بسیاری از آزمایش‌ها را در سایت آزمایشگاه نانو ارومیه مشاهده کنید و برای ویزیت همراه داشته باشید. گزارش‌های قبلی آندوسکوپی، کولونوسکوپی، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، جواب نمونه‌برداری و فهرست داروها نیز برای متخصص گوارش ارزش زیادی دارند.

در بیماری‌های کبدی، التهاب روده، کم‌خونی یا هپاتیت، روند تغییرات معمولاً از یک نتیجه منفرد مهم‌تر است. جواب‌های قبلی را نگه دارید تا پزشک بتواند مسیر بیماری و پاسخ به درمان را دقیق‌تر ارزیابی کند.

استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، درد شدید و ناگهانی شکم، زردی همراه با تب یا بی‌حالی شدید، کاهش وزن سریع و بی‌دلیل، مشکل در بلع، استفراغ مداوم، نفخ شدید همراه با قطع دفع گاز یا مدفوع، و علائم کم‌آبی شدید نیاز به ارزیابی فوری دارند.

در این شرایط، منتظر نمونه‌گیری در خانه یا آماده‌شدن جواب آزمایش نمانید. مراجعه سریع به اورژانس یا مرکز درمانی ضروری است.