آزمایش‌های مهم و پرکاربرد در تخصص مغز و اعصاب و نورولوژی

اگر پزشک به درگیری اعصاب محیطی یا نوروپاتی شک داشته باشد، بسته به شرایط فرد ممکن است قند خون ناشتا، HbA1c، ویتامین B12، فولات، TSH، CBC، الکترولیت‌ها، عملکرد کلیه و الکتروفورز پروتئین را تجویز کند.

نوع بی‌حسی بسیار مهم است. بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، ضعف دست یا پا، افتادگی صورت یا اختلال گفتار، موضوع بررسی روتین نوروپاتی نیست و باید فوری ارزیابی شود.

برای همه سردردها خیر. در بسیاری از مبتلایان به میگرن، شرح حال دقیق و معاینه پزشک نقش اصلی را دارد و ممکن است آزمایش خون لازم نباشد. اما اگر پزشک به کم‌خونی، اختلال تیروئید، التهاب، عفونت یا بیماری زمینه‌ای دیگری شک داشته باشد، آزمایش می‌تواند کمک‌کننده باشد.

سردرد ناگهانی و بسیار شدید، سردرد همراه با تب و سفتی گردن، اختلال دید، تشنج، ضعف یک‌طرفه، گیجی یا سردرد جدید در فردی با سرطان یا ضعف ایمنی باید سریع ارزیابی شود.

پزشک ممکن است برای بررسی علت‌های قابل‌درمان تشنج، قند خون، سدیم، پتاسیم، منیزیم، عملکرد کلیه، CBC و گاهی تست‌های عفونی یا سمی را در نظر بگیرد. انتخاب آزمایش به سن، وضعیت عمومی، تب، مصرف دارو یا مواد، سابقه بیماری و نتیجه معاینه بستگی دارد.

آزمایش خون به‌تنهایی علت همه تشنج‌ها را مشخص نمی‌کند. نوار مغز، تصویربرداری مغز و بررسی دقیق شرح حال ممکن است بخش مهم‌تری از مسیر تشخیص باشند.

در ارزیابی بعضی مشکلات حافظه یا گیجی، پزشک ممکن است به‌دنبال علت‌های قابل اصلاح مانند کمبود B12 یا فولات، اختلال تیروئید، دیابت، به‌هم‌خوردن سدیم و سایر الکترولیت‌ها، مشکلات کلیه یا کبد و عفونت‌ها باشد.

این بررسی‌ها فقط بخشی از مسیر تشخیص‌اند. خواب، افسردگی، داروها، کم‌شنوایی، بیماری‌های مغزی، الکل و مشکلات عروقی نیز می‌توانند روی حافظه و تمرکز اثر بگذارند.

این آزمایش‌ها برای همه سردردها، گزگزها یا سرگیجه‌ها تجویز نمی‌شوند. وقتی علائم عصبی با نشانه‌هایی مانند درد و تورم مفصل، بثورات پوستی، تب، درگیری کلیه، مشکلات ریه، خشکی چشم و دهان یا افزایش شاخص‌های التهابی همراه باشد، پزشک ممکن است به بیماری‌های خودایمنی فکر کند.

مثبت‌بودن یک آنتی‌بادی به‌تنهایی به معنای تشخیص قطعی نیست. تفسیر آن به علائم، معاینه، MRI، سایر آزمایش‌ها و گاهی همکاری متخصص روماتولوژی بستگی دارد.

در فردی که در سن پایین دچار سکته مغزی شده، سابقه لخته‌های تکراری دارد، بیماری خودایمنی مطرح است یا در CBC تغییرات غیرعادی دیده می‌شود، پزشک ممکن است بررسی‌هایی مانند Anti-Cardiolipin، لوپوس آنتی‌کواگولانت، پروتئین C و S یا JAK2 را مطرح کند.

این تست‌ها برای همه افراد مبتلا به سکته لازم نیستند. همچنین زمان انجام آن‌ها اهمیت دارد؛ لخته حاد، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و بعضی وضعیت‌های جسمی می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.

در برخی وضعیت‌های جدی مانند تب همراه با گیجی، تشنج، تغییر سطح هوشیاری، سفتی گردن یا یافته‌های مشکوک در تصویربرداری، پزشک ممکن است به عفونت دستگاه عصبی فکر کند. در این شرایط، نوع نمونه اهمیت دارد و ممکن است نمونه از مایع نخاعی یا بافت مناسب لازم باشد.

این آزمایش‌ها برای سردرد معمولی یا سرگیجه خفیف کاربرد ندارند. تصمیم برای نمونه‌گیری و انتخاب نوع تست باید در مرکز درمانی و توسط پزشک گرفته شود.

بسیاری از آزمایش‌های این صفحه، مانند CBC، B12، فولات، TSH، آنتی‌بادی‌ها، الکترولیت‌ها و تست‌های ایمنی، به ناشتایی نیاز ندارند. اما اگر هم‌زمان قند خون ناشتا، پنل متابولیک یا آزمایش‌های دیگر در نسخه وجود داشته باشد، ممکن است ناشتایی لازم باشد.

داروهای مصرفی را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید. داروهای ضدتشنج، داروهای فشار خون، مکمل‌ها، داروهای تیروئید، داروهای اعصاب و روان و داروهای رقیق‌کننده خون می‌توانند در زمان‌بندی یا تفسیر بعضی نتایج اثر بگذارند.

بسیاری از آزمایش‌های خونی مانند CBC، قند خون، HbA1c، B12، فولات، تیروئید، الکترولیت‌ها، بررسی‌های ایمنی و تست‌های انعقادی در شرایط مناسب با نمونه‌گیری در خانه یا محل کار قابل انجام هستند.

اما علائم حاد عصبی، تشنج، تغییر هوشیاری، سردرد بسیار شدید یا شک به عفونت سیستم عصبی نیاز به ارزیابی حضوری دارند. همچنین تست‌هایی مانند HSV PCR یا MTB PCR ممکن است به نمونه اختصاصی نیاز داشته باشند و نمونه‌گیری خانگی برای آن‌ها مناسب نیست.

نتیجه بسیاری از آزمایش‌ها در سایت آزمایشگاه نانو ارومیه قابل‌مشاهده است. برای مراجعه بعدی، نسخه چاپی یا تصویر واضح جواب‌ها را همراه داشته باشید. گزارش MRI، سی‌تی‌اسکن، نوار مغز، نوار عصب و عضله، سونوگرافی عروق گردن و فهرست داروهای مصرفی نیز می‌توانند برای نورولوژیست ارزش زیادی داشته باشند.

در بیماری‌های مزمن عصبی، دیابت، اختلالات تیروئید یا کمبودهای تغذیه‌ای، روند تغییرات معمولاً از یک نتیجه منفرد مهم‌تر است. جواب‌های قبلی را نگه دارید تا پزشک بتواند مسیر بیماری و پاسخ به درمان را دقیق‌تر مقایسه کند.

افتادگی صورت، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار، تاری یا کاهش ناگهانی بینایی، از دست‌دادن تعادل، تشنج طول‌کشیده یا پشت‌سرهم، کاهش سطح هوشیاری، سردرد ناگهانی و شدید، تب همراه با سفتی گردن یا گیجی، نیازمند ارزیابی فوری هستند.

در این شرایط، منتظر نمونه‌گیری در خانه یا آماده‌شدن جواب آزمایش نمانید و سریع به اورژانس یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید.