آزمایش‌های مهم و پرکاربرد در نفرولوژی

کراتینین ماده‌ای است که از فعالیت عضلات تولید می‌شود و برای برآورد عملکرد کلیه کاربرد گسترده‌ای دارد. BUN بیشتر درباره دفع اوره و وضعیت آب بدن سرنخ می‌دهد و می‌تواند با کم‌آبی یا مصرف پروتئین بالا تغییر کند.

سیستاتین C در بعضی شرایط به برآورد دقیق‌تر عملکرد کلیه کمک می‌کند؛ به‌ویژه وقتی نتیجه کراتینین با وضعیت واقعی بیمار هماهنگ به نظر نمی‌رسد. پزشک بر اساس شرایط فرد تصمیم می‌گیرد کدام تست یا ترکیب تست‌ها مناسب‌تر است.

آلبومین نوعی پروتئین است که معمولاً باید در خون باقی بماند. دیده‌شدن مقدار غیرطبیعی آن در ادرار می‌تواند نشانه‌ای از آسیب زودرس کلیه باشد؛ حتی زمانی که کراتینین هنوز تغییر واضحی نکرده است.

به همین دلیل، بررسی دوره‌ای آلبومین ادرار در افراد مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا ارزش دارد. نتیجه غیرطبیعی گاهی باید تکرار شود، زیرا تب، عفونت، ورزش شدید، قند بالای موقت یا فشار خون کنترل‌نشده می‌توانند آن را به‌طور گذرا تغییر دهند.

خیر. ورم پا می‌تواند به بیماری‌های قلبی، کبدی، مشکلات وریدی، مصرف بعضی داروها، کمبود آلبومین، کم‌تحرکی یا بیماری کلیه مربوط باشد. شکل ورم، محل آن، سرعت شروع، همراهی با تنگی نفس، تغییر ادرار یا افزایش وزن، برای پزشک اهمیت دارد.

وقتی دفع پروتئین از کلیه مطرح باشد، بررسی ادرار، آلبومین خون، کراتینین و گاهی تست‌های ایمنی می‌تواند مسیر تشخیص را روشن‌تر کند. برای بعضی افراد، سونوگرافی یا ارزیابی قلب نیز لازم می‌شود.

کاهش ناگهانی و محسوس ادرار، ورم سریع همراه با تنگی نفس، ضعف شدید، گیجی، درد پهلوی شدید همراه با تب، خون واضح در ادرار، استفراغ مداوم، درد قفسه سینه یا تپش قلب شدید، نیازمند ارزیابی فوری هستند.

در این شرایط، نمونه‌گیری در خانه یا منتظرماندن برای آماده‌شدن جواب آزمایش کافی نیست. مراجعه سریع به اورژانس یا مرکز درمانی می‌تواند از تأخیر در درمان جلوگیری کند.

کلیه در تنظیم آب، سدیم و پتاسیم نقش اساسی دارد. وقتی عملکرد کلیه کاهش پیدا کند یا بیمار از داروهای فشار خون و ادرارآور استفاده کند، تعادل این مواد ممکن است به‌هم بخورد.

تغییر قابل‌توجه پتاسیم می‌تواند بر ضربان قلب اثر بگذارد و تغییرات سدیم نیز ممکن است با ضعف، گیجی یا مشکلات تعادل آب بدن همراه شود. به همین دلیل، پزشک گاهی فاصله آزمایش‌ها را بر اساس مرحله بیماری و داروهای بیمار تنظیم می‌کند.

کلیه‌ها در تنظیم تعادل مواد معدنی و فعال‌سازی ویتامین D نقش دارند. در بیماری مزمن کلیه، این تعادل ممکن است تغییر کند و روی استخوان، عضله و غدد پاراتیروئید اثر بگذارد.

پزشک ممکن است PTH و ویتامین D را همراه با سایر نتایج بررسی کند تا از بروز یا پیشرفت مشکلات استخوانی و متابولیک جلوگیری شود. این دو آزمایش برای همه افراد مبتلا به درد استخوان لازم نیستند و باید بر اساس شرایط بالینی تجویز شوند.

اگر همراه با خون یا پروتئین ادرار، فشار خون بالا، ورم، کاهش عملکرد کلیه، بثورات پوستی، درد مفصل، تب یا علائم سیستمیک دیگر وجود داشته باشد، پزشک ممکن است به بیماری‌های خودایمنی یا التهاب گلومرول‌های کلیه فکر کند.

در چنین شرایطی، آزمایش‌هایی مانند ANA، Anti-dsDNA، ANCA، C3 و C4 فقط بخشی از بررسی هستند. نتیجه آن‌ها باید در کنار آزمایش ادرار، عملکرد کلیه، معاینه و گاهی نمونه‌برداری از کلیه تفسیر شود.

برای کراتینین، BUN، الکترولیت‌ها، میکروآلبومین ادرار و بسیاری از تست‌های ایمنی، معمولاً ناشتایی لازم نیست. اما وقتی در نسخه هم‌زمان آزمایش قند ناشتا، HbA1c یا پنل‌های دیگر وجود دارد، شرایط مراجعه می‌تواند تغییر کند.

پیش از نمونه‌گیری، بهتر است پزشک و آزمایشگاه از داروهای فشار خون، داروهای دیابت، ادرارآورها، داروهای ضدالتهاب، مکمل‌های ورزشی و داروهای گیاهی شما اطلاع داشته باشند. هیچ دارویی را بدون هماهنگی پزشک قطع نکنید.

بخش قابل‌توجهی از تست‌های خونی نفرولوژی، مانند کراتینین، BUN، الکترولیت‌ها، CBC، قند خون، HbA1c، PTH، ویتامین D و آزمایش‌های ایمنی، قابلیت نمونه‌گیری در خانه یا محل کار دارند. این گزینه برای سالمندان، بیماران دارای محدودیت حرکت یا افرادی که به پایش منظم نیاز دارند، می‌تواند کاربردی باشد.

نمونه ادرار و کشت ادرار نیز به روش صحیح جمع‌آوری نیاز دارند. در زمان ثبت خدمت، راهنمای مربوط به ظرف نمونه، زمان تحویل و نحوه جمع‌آوری باید دقیق رعایت شود تا نتیجه قابل‌اعتماد باشد.

نتیجه بسیاری از آزمایش‌ها در سایت آزمایشگاه نانو ارومیه قابل مشاهده است. برای ویزیت، نسخه چاپی یا تصویر واضح جواب‌ها را همراه داشته باشید و تاریخ انجام هر آزمایش را مشخص کنید.

برای نفرولوژیست، روند تغییرات معمولاً بسیار مهم است. جواب‌های قبلی کراتینین، eGFR، آلبومین ادرار، فشار خون، فهرست داروها و گزارش سونوگرافی کلیه یا مجاری ادراری می‌توانند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر کمک کنند.