آزمایش‌های مهم و پرکاربرد در قلب و عروق

وقتی فردی با تنگی نفس، خستگی زودرس، ورم پا یا بدترشدن نفس‌کشیدن هنگام درازکشیدن مراجعه می‌کند، پزشک گاهی NT-proBNP را برای بررسی احتمال نارسایی قلبی تجویز می‌کند. این شاخص می‌تواند نشان دهد قلب تحت فشار بیشتری قرار دارد.

با این حال، بالا بودن NT-proBNP فقط یک سرنخ است. سن، عملکرد کلیه، ریتم قلب، وزن و بعضی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند روی نتیجه اثر بگذارند. اکوکاردیوگرافی و معاینه برای روشن‌شدن علت لازم هستند.

بالا بودن دی‌دایمر به این معنی نیست که فرد حتماً لخته خون یا آمبولی ریه دارد. عفونت، التهاب، جراحی اخیر، بارداری، سن بالاتر و بعضی بیماری‌ها هم می‌توانند مقدار آن را تغییر دهند.

پزشک از دی‌دایمر برای تصمیم‌گیری در یک موقعیت مشخص استفاده می‌کند. اگر احتمال بالینی لخته بالا باشد یا دی‌دایمر غیرطبیعی گزارش شود، ممکن است تصویربرداری یا بررسی فوری لازم باشد. آزمایش خون جایگزین سونوگرافی رگ یا سی‌تی‌اسکن در موارد مشکوک نیست.

قلب و کلیه ارتباط نزدیکی با هم دارند. عملکرد کلیه روی تنظیم آب و نمک بدن اثر می‌گذارد و در نارسایی قلبی یا فشار خون، این ارتباط اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. از طرف دیگر، بعضی داروهای قلبی می‌توانند روی کراتینین، سدیم یا پتاسیم اثر بگذارند.

پزشک با بررسی این شاخص‌ها می‌تواند دوز دارو را ایمن‌تر تنظیم کند، خطر کم‌آبی یا احتباس مایعات را بهتر بسنجد و از بعضی عوارض قابل پیش‌بینی جلوگیری کند.

هر دو ماده معدنی در انتقال پیام‌های الکتریکی قلب نقش دارند. کاهش یا افزایش قابل‌توجه آن‌ها می‌تواند در بعضی افراد با ضعف، گرفتگی عضلات، تپش قلب یا تغییرات ریتم همراه شود.

اما هر احساس تپش قلب به‌معنی اختلال پتاسیم یا منیزیم نیست. اضطراب، مصرف کافئین، اختلالات تیروئید، کم‌خونی، بعضی داروها و آریتمی‌های قلبی نیز می‌توانند تپش ایجاد کنند. نوار قلب و شرح حال، در کنار آزمایش، مسیر تشخیص را کامل می‌کنند.

زمان آخرین نوبت مصرف دیگوکسین روی تفسیر نتیجه اثر دارد. نمونه‌گیری خیلی نزدیک به زمان مصرف دارو می‌تواند عددی ایجاد کند که نماینده دقیق مقدار پایدار دارو در بدن نباشد.

پیش از نمونه‌گیری، ساعت آخرین دوز را به آزمایشگاه و پزشک اعلام کنید. دارو را خودسرانه قطع، کم یا زیاد نکنید؛ چون تغییر ناگهانی می‌تواند وضعیت قلب یا ریتم ضربان را تحت تأثیر قرار دهد.

تپش قلب همراه با لرزش، کاهش وزن، تعریق زیاد، بی‌قراری یا حساسیت به گرما می‌تواند یکی از دلایلی باشد که پزشک TSH و گاهی T4 را تجویز کند. پرکاری تیروئید در بعضی افراد می‌تواند ضربان قلب را افزایش دهد یا ریتم قلب را بی‌نظم کند.

البته تیروئید تنها علت تپش نیست. کم‌خونی، اضطراب، تب، کم‌آبی، داروها، مصرف زیاد کافئین و بیماری‌های قلبی نیز باید با توجه به علائم فرد بررسی شوند.

این تست‌ها مخصوص موقعیت‌های انتخابی هستند؛ مثل فشار خونی که با درمان معمول کنترل نمی‌شود، پتاسیم پایین بدون علت روشن، یا شک پزشک به اختلالات هورمونی غده فوق‌کلیه. در فشار خون شایع و قابل‌کنترل، این آزمایش‌ها معمولاً نخستین انتخاب نیستند.

داروهای فشار خون، مقدار نمک مصرفی، مکمل‌ها و حتی وضعیت بدن هنگام نمونه‌گیری می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. بنابراین پیش از انجام آزمایش، باید دستور پزشک درباره آمادگی و داروها دقیق رعایت شود.

این بررسی‌ها برای همه افراد دارای فشار خون، درد قفسه سینه یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی لازم نیستند. پزشک بیشتر زمانی به آن‌ها فکر می‌کند که لخته خون در سن پایین، لخته‌های تکرارشونده، سکته بدون علت روشن، سابقه خانوادگی قوی یا تغییرات غیرعادی در CBC وجود داشته باشد.

زمان انجام بعضی از این آزمایش‌ها مهم است. لخته حاد، بارداری، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و بعضی بیماری‌ها می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. بنابراین نتیجه باید توسط پزشک و در زمان مناسب تفسیر شود.

تست‌هایی مانند CBC، HbA1c، قند ناشتا، کراتینین، BUN، الکترولیت‌ها، TSH، فریتین و بعضی بررسی‌های انعقادی، در صورت تجویز برنامه‌ریزی‌شده پزشک، می‌توانند از طریق نمونه‌گیری در خانه یا محل کار انجام شوند.

اما اگر درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، غش، ضعف شدید یا ضربان بسیار نامنظم دارید، نمونه‌گیری در خانه مسیر درست نیست. این علائم ابتدا به ارزیابی فوری و حضوری نیاز دارند.

نتیجه بسیاری از آزمایش‌ها در سایت آزمایشگاه نانو ارومیه قابل مشاهده است. برای مراجعه بعدی، نسخه چاپی یا تصویر واضح جواب‌ها را همراه داشته باشید؛ به‌ویژه اگر نوار قلب، اکو، گزارش تست ورزش، پرونده بستری یا آزمایش‌های قبلی نیز دارید.

در نارسایی قلبی، دیابت، فشار خون، بیماری کلیه یا پیگیری داروهایی مثل دیگوکسین، روند نتیجه‌ها معمولاً از یک جواب منفرد ارزش بیشتری دارد. تاریخ آزمایش و ساعت مصرف آخرین دوز دارو را هم یادداشت کنید.

در این علائم، اولویت با اورژانس است نه آزمایش روتین.

فشار یا درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، تعریق سرد، غش، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار، ضربان بسیار تند همراه با سرگیجه، یا ورم و درد ناگهانی یک پا، نیازمند ارزیابی سریع هستند.

در چنین شرایطی، منتظر آماده‌شدن جواب آزمایش یا نوبت نمونه‌گیری نمانید و از اورژانس یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی کمک بگیرید.