آشنایی با

دیـــابت نــوع ۱ و ۲ چـه تفاوت‌هایی دارند؟

دیابت، نوعی بیماری مزمن است که منجر به اختلال در تنظیم قند‌ خون بدن می‌شود. این بیماری می‌تواند منجر به افزایش سطح گلوکز خون شود. هرچند، بیش از یک نوع دیابت وجود دارد. رایج‌ترین نوع آن، دیابت نوع ۱ و نوع ۲ است.

دیابت نوع ۱ بیماری خود‌ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به سلول‌های تولید‌کننده‌ی انسولین در پانکراس حمله و آنها را تخریب می‌کند در نتیجه، بدن قادر به تولید انسولین نخواهد بود.

انسولین هورمونی است که به کاهش سطح گلوکز خون کمک می‌کند. دیابت نوع ۱ در هر سنی بروز می‌دهد ولی اغلب در دوران کودکی یا بلوغ اتفاق می‌افتد.

دیابت نوع ۲ بیماری مزمنی است که با گذشت زمان بروز می‌یابد. هنگام ابتلا به دیابت نوع ۲، بدن از انسولین به‌درستی استفاد نمی‌کند و اغلب منجر به افزایش سطح گلوکز خون می‌شود. با گذشت زمان، ممکن است افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دچار کمبود در تولید انسولین ‌شوند و به جایگزین انسولین نیاز داشته باشند.

دیابت نوع ۲ اغلب در بزرگسالان تشخیص داده می‌شود. هرچند، کودکان بیشتری در حال ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند.

از صحت تشیص پزشک اطمینان حاصل کنید تا از درمان‌های مناسب بهره ببرید.

علائم

علائمی که به علت دیابت نوع ۱ یا دیابت نوع ۲ بروز می‌یابند هر دو به علت افزایش سطح گلوکر خون و شبیه به هم هستند. هرچند، تفاوت اساسی بین علائم دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ در سرعت بروز آن‌ها است.

افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ معمولاً علائم را به‌صورت ناگهانی بروز می‌دهند. افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ اغلب بلافاصله متوجه علائم نمی‌شوند. این افراد گاهی‌اوقات تا زمانی که سطح گلوکز خون خیلی بالا باشد، علائمی را مشاهده نمی‌کنند.

علائم رایج ابتلا به دیابت شامل موارد زیر است:

  • double-check-1
    تکرر ادرار (شب‌ادراری غیرمعمول در کودکان مبتلا به دیابت نوع ۱)
  • double-check-1
    احساس خستگی شدید
  • double-check-1
    افزایش تشنگی
  • double-check-1
    تاری دید
  • double-check-1
    بریدگی، زخم، یا کبودی‌هایی که بهبود نمی‌یابند یا به آهستگی بهبود می‌یابند
  • double-check-1
    کاهش وزن بی‌دلیل (رایج در دیابت نوع ۱)
  • double-check-1
    گزگز، درد یا بی‌حسی در دست‌ها یا پا‌ها در دیابت نوع ۲

علل

هم دیابت نوع ۱ و هم دیابت نوع ۲ به علت تنظیم نادرست سطح گلوکز خون در بدن اتفاق می‌افتند.

با این حال، دلایل بسیار متفاوت هستند.

علت دیابت نوع ۱

دیابت نوع ۱ نوعی بیماری مزمن خود‌ایمنی است که سیستم ایمنی بدن به سلول‌های تولید‌کننده‌ی انسولین در پانکراس حمله می‌کند. در نتیجه، بدن قادر به تولید انسولین نیست. هنگام افزایش سطح گلوکز خون انسولین مسئول کاهش سطح آن است.

محققان علت اصلی دیابت نوع ۱ را نیافته‌اند. هرچند، آن‌ها دریافته‌اند که در صورت مواجهه با عوامل خطرساز زیر احتمال ابتلا به دیابت نوع ۱ وجود دارد:

  • double-check-1
    وجود فرد مبتلا به دیابت نوع ۱ در خانواده
  • double-check-1
    داشتن برخی آنتی بادی‌های خاص در بدن
  • double-check-1
    ابتلا به برخی عفونت‌‌های ویروسی
  • double-check-1
    داشتن برخی محرک‌های خاص محیطی

علت دیابت نوع ۲

دیابت نوع ۲ نوعی بیماری مزمن است که به علل مختلف مانند عادات خاصی در سبک زندگی و ژنتیک اتفاق می‌افتد.

این شامل موارد زیر است:

  • double-check-1
    سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به دیابت نوع ۲ (والدین یا خواهر برادر مبتلا به دیابت نوع ۲)
  • double-check-1
    ابتلا به پیش‌دیابت
  • double-check-1
    ابتلا به دیابت بارداری (دیابت در طول بارداری)
  • double-check-1
    سن بیشتر از ۴۵ سال
  • double-check-1
    ورزش نکردن منظم
  • double-check-1
    اضافه وزن یا چاقی

بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مقاومت به انسولین دارند (سلول‌های بدن به انسولین به‌درستی پاسخ نمی‌دهند). با گذشت زمان، اگر سطح گلوکز خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بالا بماند، سلول‌های تولید‌کننده‌ی انسولین در پانکراس آسیب دیده و توانایی خود در تولید و ساخت انسولین را از دست می‌دهند.

تشخیص

از آزمایش‌ها و معیار‌‌های مشابهی برای تشخیص دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ استفاده می‌شود.

آزمایش‌های خون مانند آزمایش اتوآنتی‌بادی و آزمایش ژنتیک می‌توانند در صورتی کمک کنند که تشخیص نوع دیابت مشکل باشد. همچنین در صورتی که دارو‌های خوراکی در کاهش سطح گلوکز خون مؤثر نباشند، از این آزمایش‌ها استفاده می‌شود.

همین‌طور، انواع دیگر دیابت مانند دیابت جوانان در شروع بلوغ (MODY) یا دیابت خودایمنی نهفته در بزرگسالان (LADA) وجود دارد.

دیابت نوع ۱، در گذشته به‌عنوان دیابت جوانی یا دیابت وابسته به انسولین شناخته می‌شد. این نوع دیابت اغلب در کودکان و نوجوانان تشخیص داده می‌شود. البته بزرگسالان نیز می‌توانند به دیابت نوع ۱ مبتلا شوند. حدود ۵٪ تا ۱۰٪ علت همه‌ی دیابت‌ها، دیابت نوع ۱ است.

دیابت نوع ۲ اغلب در بزرگسالان ۴۵ سال به بالا اتفاق می‌افتد. در حالی که، ابتلای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان به این نوع دیابت در حال افزایش است.

دیابت را می‌توان با انجام آزمایش‌های مختلفی برای بررسی سطح قند‌ خون تشخیص داد.

آزمایش‌ها به شرح زیر هستند:

  • double-check-1
    آزمایش قند‌ خون پلاسما در حالت ناشتا (FPG): بررسی سطح قند ‌خون در حالتی که به‌مدت حداقل ۸ ساعت چیزی خورده یا نوشیده نشود.
  • double-check-1
    آزمایش A1C هموگلوبین: آزمایش خونی که سطح قند ‌خون را طی ۲ یا ۳ ماه گذشته نشان می‌دهد.
  • double-check-1
    آزمایش تصادفی گلوکز پلاسما: اندازه‌گیری سطح گلوکز خون زمانی که حداقل به‌مدت ۸ ساعت ناشتا نباشید.
  • double-check-1
    آزمایش تحمل گلوکز خوراکی (OGTT): بررسی سطح گلوکز خون پس از ناشتایی حداقل ۸ ساعت که پس از آن مایعی با سطح گلوکز فراوان می‌نوشید و پس از دو ساعت سطح قند‌ خون دوباره بررسی می‌شود.

خلاصه

دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ بیماری‌های مزمنی هستند که افراد مبتلا باید سطح قند‌ خون خود‌ را مدیریت کنند. هرچند، دیابت نوع ۱ نوعی بیماری خود‌ایمنی و دیابت نوع ۲  تا حد زیادی به سابقه‌‌ی خانوادگی و عادات سبک زندگی وابسته است.

آزمایش‌های مورد استفاده برای تشخیص دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ مشابه هستند. دیابت نوع ۱ اغلب در کودکان و نوجوانان تشخیص داده می‌شود در حالی که دیابت نوع ۲ بیشتر در بزرگسالان اتفاق می‌افتد. ناگفته نماند که در حالت کلی هر دو نوع دیابت در هر سنی و در هر فردی ممکن است بروز یابد.

افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به‌عنوان برنامه‌ی درمانی به انسولین نیاز دارند در حالی که، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ممکن است دیابت خود را با رژیم غذایی، ورزش و دارو کنترل کنند. هیچ راهی برای پیشگیری از دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ وجود ندارد. ممکن است با تغییر یا اصلاح شیوه‌ی زندگی و با مصرف دارو‌ از ابتلا به دیابت نوع ۲پیشگیری کرد و یا آن را به تعویق انداخت.